Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 28 februari 2021

Meer Voedselbanken dan McDonald’s

We hebben in Nederland meer uitgiftepunten van de voedselbanken dan van McDonald’s. Als je even stilstaat bij wat het betekent om je eten van de voedselbank te krijgen dan dringt de vraag zich op hoe we dit zo ver hebben kunnen laten komen. Belangrijker nog is de vraag wat we er aan gaan doen. Op het congres van D66 werd bij deze vraag stil gestaan. Er waren mensen uitgenodigd van Randstad uitzendbureau en vakbond de Unie om hierover met de aanwezigen van gedachten te wisselen.

Dit is niet alleen een armoede probleem, al is het erg genoeg dat meer dan een miljoen mede-Nederlanders onder de armoedegrens leeft. Ook de arbeidsmarkt zal substantieel aangepast moeten worden. We verwachten dat werk en banen steeds sneller zullen veranderen. Daarom moet iedereen zich blijven ontwikkelen zodat je met de markt meegroeit en tegen de tijd dat je werk door een robot wordt overgenomen, je weer zoveel nieuwe vaardigheden hebt geleerd dat je goed naar ander werk kunt overstappen. Maar zo makkelijk is dat niet. Bijvoorbeeld mensen die onvrijwillig zzp-er zijn geworden vinden het vaak moeilijk om de kansen te vinden zich zo te blijven ontwikkelen en bij te scholen. De klok terugdraaien zal niet gebeuren; we moeten met elkaar nieuwe aanpassingen in de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid vinden zodat dit makkelijker wordt. In de Scandinavische landen lukt het al veel beter om mensen van werk naar werk te laten overstappen terwijl ze zich blijven ontwikkelen. Daar kunnen we inspiratie vinden. Op het D66 congres werd ook met enthousiasme gepraat over hoe eeuwen geleden de gilden georganiseerd waren. Ook daar kunnen we ideeën uit opdoen. Kortom, er staat onze arbeidsmarkt een grote verbouwing te wachten.

Gelukkig hebben de meeste partijen geaccepteerd dat we een serieus probleem hebben; een beetje bijsturen en wat kleine aanpassingen is niet genoeg. Veel partijen willen het minimumloon met 10% of meer verhogen. Er is voorgesteld jongeren een aanzienlijk startkapitaal of opleidingsbudget te geven. D66 wil de meeste toeslagen afschaffen en in plaats daarvan een ‘negatieve inkomstenbelasting’ invoeren; dat is een soort basisinkomen. Ook heeft D66 een plan gemaakt om de kansengelijkheid in het onderwijs te repareren, essentieel om een goede start op de arbeidsmarkt te kunnen maken, en daartoe o.a. voorgesteld de kinderopvang gratis te maken.

Dit zijn waarachtig geen kleine aanpassingen. In de verkiezingsprogramma’s wordt meestal niet eens gezegd hoeveel de voorstellen mogen kosten of wat voor gevolgen ze hebben voor de werkgelegenheid. Bij zulke grote ingrepen in onze arbeidsmarkt, de sociale zekerheid en het belasting en toeslagenstelsel is dat wel super belangrijk. Daarom zullen dit jaar de doorrekeningen van de programma’s door het Centraal Plan Bureau enorm interessant zijn. En ook natuurlijk wat de partijen de planbureaus verteld hebben hoeveel ze willen investeren in de verschillende maatregelen. De media zitten al op het vinkentouw. Die zijn ook razend benieuwd hoe dit allemaal dit jaar gaat uitpakken. Het CPB denkt de resultaten op 1 maart te publiceren. Mijn tip is, lees die artikelen dit jaar. Het zal echt interessant zijn deze keer. Daarna kan ook het kwartetten over de formatie beginnen.