Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 28 januari 2021

Een nieuwe burgemeester, hoe zit dat?

Misschien heb je het in het nieuws al meegekregen, Vlaardingen is op zoek naar een nieuwe burgemeester. Vandaag is de profielschets vastgesteld, een soort vacaturetekst waar de nieuwe burgemeester aan zou moeten voldoen. Een belangrijke vacature, want een burgemeester is hét boegbeeld van de stad. Maar daarnaast kent de functie ook een hoop andere taken. Hoe zit dat nu eigenlijk? En hoe wordt een burgemeester benoemd?

Taken van een burgemeester

Een belangrijke taak van de burgemeester is om een vertegenwoordiger te zijn van de stad. Hij of zij is het gezicht van de stad, zowel voor de eigen inwoners als in landelijke overleggen. Dit is zoals de meeste mensen een burgemeester wel kennen. Maar een burgemeester kan niet alleen een stad besturen. Dat doet hij of zij samen met het ‘College van Burgemeester en Wethouders’. Die wethouders worden aangedragen en gekozen door de gemeenteraad, die op hun beurt weer gekozen zijn tijdens de verkiezingen. Het college verdeelt hoofdonderwerpen over de verschillende wethouders. In Vlaardingen is de burgemeester verantwoordelijk voor openbare orde en veiligheid. Hij of zij spreekt regelmatig met de officier van justitie en de politiechef over de inzet van de politieregio en is onderdeel van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio. 

Voor een burgemeester is het belangrijk om een natuurlijk gezag te hebben. Het voorzitten van vergaderingen is namelijk ook een belangrijke taak van de burgemeester. Zowel in het overleg van het college als de vergadering van de gemeenteraad is hij of zij voorzitter. En soms is dat best een lastige taak, vooral als er onderling wat spanning bestaat tussen de leden. 

De profielschets

Tot 2018 was de benoeming van een burgemeester een Koninklijk Besluit, dat houdt in dat een burgemeester enkel door de Koning benoemd mocht worden. In 2018 is na een initiatiefvoorstel van D66 de benoeming door de Koning uit de Grondwet gehaald. Nu wordt de benoeming voltooid door de minister van Binnenlandse Zaken. De commissaris van de Koning begeleidt het proces nog wel, maar de gemeenteraad heeft een belangrijke positie in het aanwijzen van een nieuwe burgemeester. Allereerst maakt de gemeenteraad een profielschets. Nadat deze is vastgesteld in de gemeenteraad wordt deze overhandigd aan de commissaris, die op basis hiervan een vacature openstelt. De vacature staat open voor iedereen, je hoeft ook geen lid te zijn van een politieke partij om burgemeester te worden. Er zijn inmiddels zo’n 20 burgemeesters in Nederland die niet zijn aangesloten bij een politieke partij. Het is natuurlijk wel belangrijk dat je voldoet aan de wensen en eisen van de gemeenteraad; de profielschets. 

Vertrouwenscommissie

De gemeenteraad kiest een aantal leden uit om de procedure uit te voeren, dit heet een vertrouwenscommissie. Deze commissie heeft het recht om alle sollicitatiebrieven te lezen, de commissaris helpt met een eerste selectie met kandidaten die hij of zij geschikt acht. Met een aantal kandidaten heeft de commissie vervolgens sollicitatiegesprekken. Dit gebeurt echter wel allemaal in het geheim om de sollicitanten te beschermen. Na de sollicitatiegesprekken kiest de vertrouwenscommissie twee kandidaten uit om voor te leggen aan de gemeenteraad, waarbij zij aangeven wie hun voorkeur heeft en waarom. De gemeenteraad kiest vervolgens in een besloten vergadering wie zij daadwerkelijk aandragen voor benoeming door de minister. Alleen van deze persoon wordt de naam uiteindelijk bekend. Een minister kan  in uitzonderlijke gevallen ervoor kiezen om iemand niet te benoemen. Maar dat is tot nu toe nog niet voorgekomen. Een burgemeester wordt aangesteld voor een periode van 6 jaar. Daarna besluit de gemeenteraad of de burgemeester kan worden ‘herbenoemd’. 

Gekozen burgemeester

Het is geen geheim dat D66 meerdere keren heeft gepleit voor een gekozen burgemeester, juist omdat hij of zij hét gezicht is van de stad. Wil je daar meer over weten, lees dan het stuk van de  Mr. Hans van Mierlo Stichting hierover. 

Waarnemend burgemeester

Op dit moment hebben we een waarnemend burgemeester. Dat is een burgemeester die de plek ‘waarneemt’ tot het moment dat er een nieuwe burgemeester gekozen is door de gemeenteraad. Dit is iemand die wordt gevraagd door de commissaris van de Koning in overleg met de fractievoorzitters van de gemeenteraad en dezelfde rechten en taken kent als een reguliere burgemeester. Burgemeester Eenhoorn is in 2019 binnen Vlaardingen gestart na het vertrek van burgemeester Jetten. De verwachting is dat in september van dit jaar de nieuwe burgemeester start.